|
GUATR-TIROID Merkezi-Prof Dr Metin Ozata
Guatr, zehirli guatr, nodul, hashimoto, hipotiroi, hipertiroid, tiroidit, tiroid kanserleri tani ve tedavisi. Rayoaktif iyod -atom tedavisi nedir?
0 articles written
|
|
|
|
ZEHIRLI GUATR TEDAVISINDE ATOM TEDAVISI (RADYOAKTIF IYOD TEDAVISI
Prof Dr Metin Ozata
Guatr ve Tiroid Uzmani
Zehirli Guatr tedavisi oncelikle ilacla yapilir. Bunun icin mutlaka bir ENDOKRIN UZMANINA basvurunuz.
Ilacla tedaviye cevap alinamayan hastalarda veya nuks eden hastalarda radyoaktif iyod tedavisi yapilir. Buna ENDOKRIN UZMANI karar verir.
Graves Hastaliginin Radyoaktif Iyotla Tedavisi Nedir?
Radyoaktif iyot tedavisi radyasyon yoluyla tiroid bezinin tahrip edilmesi esasina dayanan bir tedavi seklidir. Burada kullanilan radyasyon dozu cok kucuktur ve size zarar vermez ve kanser yapmaz. ABD’de Graves hastaligi tedavisi icin en fazla kullanilan tedavi seklidir.
Radyoaktif iyot tedavisi, ilac (Propiltiourasil veya Metimazol) tedavisine ragmen tiroid hormonlarinin bir turlu azalmadigi veya normal seviyelere gelmedigi hastalarda, 2 yil Propiltiourasil veya Metimazol ilaclarini kullanmasina ragmen hastaligin duzelmedigi kisilerde veya hastaligin sik nuks ettigi hastalarda yapilir. Nadiren de hastaligin cok siddetli seyrettigi ve cok yuksek dozdaki ilac tedavisiyle hormonlarin zor dustugu hastalarda radyoaktif iyot tedavisi gerekebilir. Propiltiourasil veya Metimazol ilaclarini kullanirken karaciger testleri bozulan (SGOT, SGPT ve alkalen fosfataz testleri artan) veya kandaki beyaz hucre sayisi (lokosit) cok dusen hastalarda da ilac daha fazla kullanilamayacagindan mecburen radyoaktif iyot tedavisi yapilir.
Radyoaktif iyot genellikle 18 yasin uzerindeki hastalara verilirse de ABD’de ergenlik cagindaki hastalara da verilmektedir. Radyoaktif iyot tedavisi cocuklara, gebelere ve emziren kadinlara verilmez. Radyoaktif iyot alan kadinlarin 1 yil sure ile gebe kalmamalari gerekir.
Radyoaktif iyot tedavisinden once tiroid hormonlari cok yuksek olanlarda, yaslilarda ve kalp hastaligi olan hastalarda Propiltiourasil veya Metimazol ilaci kullanilarak tiroid hormonlarini biraz azaltmak gerekir. Radyoaktif iyot tedavisi yapilacagi zaman Propiltiourasil ilaci yerine Metimazol ilacini kullanmanin radyoaktif iyotun daha etkili oldugunu iddia eden bilimsel calismalar da vardir.
Radyoaktif iyot, Tip Fakulteleri’nin nukleer tip merkezinde veya ozel laboratuvarlarda calisan nukleer tip uzmanlari tarafindan size agizdan alinan bir kapsul veya sivi seklinde verilir. Yutulan radyoaktif iyot bagirsaklardan kana karisarak tiroid bezi tarafindan tutulur. Birkac hafta veya ay icinde hucreleri hasara ugratir ve yok eder; sonunda bezde kuculme olusur. Bez hucreleri oldugu icin hipertiroidi duzelir. Ancak bezde hormon yapacak hucre kalmadigindan bu defa omur boyu devam edecek tiroid yetmezligi gelisir ve hasta omur boyu tiroid hormon ilaci ( Levotiroksin ) kullanmak zorundadir. Radyoaktif iyodun vucudumuza zararli bir etkisi yoktur. Cok nadiren tukuruk bezlerinde agri olabilir. Cocuk sahibi olmanizi engellemez.
Radyoaktif iyodun diger adi iyot-131’dir. Iyot-131 nukleer tip merkezlerinde her zaman hazir halde bulunmaz. Iyot-131 yurtdisindan veya Atom Enerjisi Kurumu’ndan siparis yapilarak getirtilir. Bu nedenle tedavi icin onceden randevu almaniz ve nukleer tip uzmani ile gorusmeniz gerekir.
Tedaviniz icin genellikle hipertiroidi hastaligini ortadan kaldiracak ve hastayi 6-12 ay icinde hipotiroidiye (tiroid bezi yetmezligine) sokacak sekilde yuksek doz radyoaktif iyot verilir. Genelde verilen doz 10-15 mCi (milikuri) veya daha fazla olabilir. Radyoaktif iyot tedavisi yapilan hastalarin % 86’sinda ilk yil icinde tiroid yetmezligi gelisir. Bazi kisilerde radyoaktif iyot tedavisine ragmen hormonlarda yukseklik devam edebilir, bu kisilere 6 ay sonra tekrar radyoaktif iyot verilir.
Genc hastalarda, tiroid bezi buyuk olan hastalarda ve siddetli hastaligi olanlarda bazen bir defa radyoaktif iyot vermekle hastalikta duzelme olmayabilir. Bu hastalarda tekrar ve daha yuksek dozda radyoaktif iyot verilir. Ikinci defa radyoaktif iyot tedavisi ancak %10 hastada gerekir.
Radyoaktif iyot tedavisinden 3 gun once kullanilan Metimazol veya Propiltiourasil ilaci kesilir ve tedaviden (radyoaktif iyot aldiktan) 3 gun sonra hangi ilac aliniyorsa tekrar baslanir. Bu konu cok onemlidir. Bazi hastalar radyoaktif iyot aldiktan sonra Propiltiourasil veya Metimazol ilacini almamakta ve hormonlar yuksek oldugu icin sikintiya girmektedirler.
Radyoaktif iyot tedavisi icin genellikle hastanede yatmaya gerek yoktur. Bununla birlikte doz biraz fazla verilecekse doktorunuz sizin bir sure ayri bir odada hastanede kalmanizi isteyebilir. Buna doktorunuz karar verecektir.
Radyoaktif iyot Tedavisi Oncesi Dusuk Iyotlu Diyet Nasil yapilir?
Radyoaktif iyot tedavisinden 2 hafta once iyotsuz beslenmek gerekir. Burada amac vucuttaki iyodu tedavi oncesi azaltmak ve tiroid bezini iyoda ac hale getirerek radyoaktif iyot verilince tiroid bezinin daha fazla radyoaktif iyot tutmasini saglamaktir.
Tablo-5: Radyoaktif iyot tedavisinden once 2 hafta sureyle yenmemesi gereken yiyecekler
1. Iyotlu tuz
2. Sut ve sut urunleri, dondurma, peynir ve yogurt
3. Yumurta sarisi
4. Deniz urunleri
5. Iyotlu oksuruk surubu, iyotlu sac boyasi
6. Kirmizi gida boyasi iceren yiyecekler, sekerler, turp, marul
7. Lokanta gidalari
8.Soya fasulyesi ve soya yagi
9.Cikolata
10.Patates kabugu
Radyoaktif Iyot Aldiktan Sonra Evde Alacaginiz Onlemler
Radyoaktif iyot diski, ter ve idrar ile etrafa yayilabileceginden etrafinizdaki kimseleri radyasyonun etkilerinden korumak amaciyla asagidaki onlemleri en az 3-4 gun sureyle uygulamakta fayda vardir:
1- Baskalariyla kucaklasmak, opusmek veya yakin temas yasaktir. Hastanin kullandigi havlu, catal, kasik ve bicak baskasi tarafindan kullanilmaz. Bulasiklar bulasik makinesinde yikanmalidir.
2- Hastanin ayri bir odada tek basina kalmasi gerekir.
3- Erkekler tuvalette ayakta degil, oturarak idrarlarini yapmalidir
4- Yeni dogan cocuklar (8 yas alti cocuklar) ve gebe kadinlarla yakin temas yasaktir. Ancak ayni odada oturabilirler (en fazla bir saat).
5- Hastanin bebegi varsa emzirmesi yasaklanir.
6- Tuvalet sonrasi tuvalet 2 kez yikanmali, ve eller en az 2 defa iyice yikanmalidir.
7- Bogazda veya boyunda agri olursa aspirin veya diger agri kesiciler alinabilir. Buna ragmen agri devam ediyorsa doktorunuza basvurunuz.
Tedaviden bir sure sonra sinirlilik, ellerde titreme veya carpinti olursa doktora basvurmaniz gerekir.
Radyoaktif Iyot Etkisini Ne Zaman Gostermeye Baslar ?
Radyoaktif iyot tedavisi etkisini 1.5-3 ay sonra gostermeye baslar. Bu nedenle kullanilan Propiltiourasil veya Metimazol gibi ilaclar radyoaktif iyot alindiktan sonra da kullanilmaya devam edilmelidir. Ilacin ne kadar sure kullanilacagini doktorunuz ayarlar. Hormonlar dustukce Propiltiourasil veya Metimazol ilac dozu azaltilir ve kesilir. Radyoaktif iyot bezinizi tahrip ettikce TSH hormonu yukselmeye ve T4 ve T3 hormonlariniz dusmeye baslar yani sizde tiroid hormonlarinda azalma olusur ve bu beklenen bir durumdur. Bu durum artik tiroid bezi yetmezliginin gelistigini gosterir ve Levotiroksin ilaci almaya baslarsiniz. Bundan amac meydana gelen hipotiroidi hastaligini tedavi etmektir. Bu tedavi omur boyu surecek bir tedavidir. Bu nedenle Levotiroksin ilacinizi doktorunuza haber vermeden kesmeyiniz.
Gozlerinde hafif ve orta derece buyumesi olanlarda radyoaktif iyot tedavisinin bir zarari olmaz. Bununla birlikte siddetli goz hastaligi varsa bu hastalara radyoaktif iyot tedavisinden once ve sonra kortizon tedavisi yapilabilir.
Radyoaktif Iyot aldiktan Sonra Hangi Yan Etkiler Olur?
Radyoaktif iyot tedavisi sonrasi 3-4 gun icinde bazi kisilerde boyunda agri ve siskinlik olabilir. Bu kisilere iltihap giderici veya agri kesici bazi ilaclar verilir ve agri genellikle kendiliginden duzelir.
Kaynak: http://www.tiroid.webs.com
|
|
|
Keywords:
tiroit, tiroid, zehirli guatr, guatr tedavisi, hipotiroid, hashimoto hastaligi, radyoaktif iyod, atom tedavisi |
|
|
