|
|
|
AZ CALISAN TIROID BEZI (HIPOTIROIDIZM)
Tiroid Bezi Yetmezliginin Tanimi, Cesitleri ve Nedenleri
Tiroid bezinin az calismasina ve bu nedenle tiroid hormonlarini az uretmesine ve sonucta kanimizda tiroid hormonlarinin (T3 ve T4) dusuk olmasi durumuna tiroid yetmezligi veya tip dilinde hipotiroidi denir. Tiroid hormon yetersizligi sonucu vucudumuzun tum metabolik olaylarinda yaygin yavaslama vardir ve bu nedenle vucudun dengesi alt ust olur. Vucuttaki bu bozukluklarin yani sira ruhsal cokuntu, unutkanlik, hareketlerde yavaslama ve uykusuzluk gorulur. Hamilelik doneminde tedavi edilmeyen tiroid yetmezligi bebeklerde zeka geriligine neden olabilmektedir.
Hipotiroidizm, toplumda % 4.6 oraninda bulunur. Bunun cogunlugunu baslangic halindeki veya hafif derecedeki tiroid bezi yetmezligi (sadece TSH yuksek fakat T3 ve T4 normal olmasi) olusturur. Tiroid yetmezligi tiroid fazla calismasindan daha cok gorulur ve nodullerden sonra en sik gorulen tiroid hastaligidir.
Tiroid yetmezligi kadinlarda daha sik gorulur ve yasin artmasiyla sikligi cok artar.
Bebek ve cocuklarda buyume ve gelismede belirgin gecikmeye, eriskinlerde ise vucut metabolizmasinda yavaslamaya neden olan tiroid yetmezligi tedavi edilmedigi durumda kalp ve damar hastaliklarina neden olabilmektedir.
Kac Cesit Tiroid Bezi Yetmezligi vardir?
Tiroid bezi yetmezligi 3 sekilde gruplandirilabilir:
1. Hastaligin ortaya ciktigi yasa gore:
a) Dogumsal olabilir
b) Eriskin yasta ortaya cikabilir.
2. Hastaligin siddetine gore:
a) Baslangic halinde veya hafif derecede yetmezlik (Sadece TSH yuksek fakat T4 ve T3 hormonlari normal)
b) Belirgin veya tam yetmezlik (TSH yuksek, T4 ve T3 dusuk) seklinde de ortaya cikabilir.
3. Hastaligin yerine gore:
a) Tiroid bezinin kendi hastaliklari nedeniyle tiroid hormon yetmezligi olusmasi . Bu durum fazla gorulur. Tiroid yetmezlikli hastalarin % 95’inde tiroid bezinde hastalik vardir ve tip dilinde primer hipotiroidizm adi verilir.
b) Beyindeki hipofiz bezinden salgilanan TSH hormonunun az salgilanmasi sonucu da tiroid yetmezligi ortaya cikabilir. Bu durum nadir gorulur ve tip dilinde santral hipotiroidi adi verilir.
Tiroid Bezi Yetmezliginin Nedenleri Nelerdir?
Tiroid bezi yetmezligi kalitim, mikroplar, yaslanma, iyot eksikligi veya fazlaligi ve kullanilan bazi ilaclarin yan etkisi nedeniyle olusabilmektedir.
Tiroid bezi yetmezliginin en sik nedeni Hashimoto Hastaligi gecirmektir. Hashimoto hastalarinin hemen tamaminda hipotiroidi kalici olarak yerlesir. Bu hastalikta tiroid bezi, nedeni bilinmeyen bir sekilde kuculur ve hormon yapacak hucreler azalir; sonucta tiroid hormonu az yapildigindan tiroid yetmezligi ortaya cikar.
Tiroid yetmezligi yapan diger bir neden Iyot yetmezligidir. Tiroid hormon yapimi icin gerekli olan iyodun her gun yeteri kadar gida ve su ile alinmasi gerekir. Cok az iyot alinca tiroid hormonlari yapilamaz ve tiroid yetmezligi ortaya cikar. Eger idrar iyodunuz 45 mg/gun’den az ise sizde iyot yetmezligi vardir.
Selenyum yetmezligi de tiroid hormon yetersizligine neden olabilir. Ulkemizin bazi bolgelerinde selenyum yetmezligi vardir.
Graves hastaligi denilen tiroid bezinin fazla calistigi bir hastaligin tedavisi icin yapilan radyoaktif iyot tedavisi tiroid bezinde hasar yaptigindan tedaviden birkac ay sonra veya ilk yil icinde tiroid bezi yetmezligi ortaya cikar.
Tiroid bezi iltihabi ( agrili veya agrisiz tiroid bezi iltihabi ) geciren hastalarin bir kisminda tiroid bezi hucrelerindeki hasar duzelmez ve hormon yapacak hucreler yok oldugundan kalici hipotiroidi yani tiroid yetmezligi ortaya cikabilir.
Tiroid ameliyati olanlarda tiroid bezinin ameliyatla bir kismi veya tamami cikarildigi icin tiroid hormonu yapacak hucre azalir veya kalmaz ve sonunda hormon azligi ve tiroid yetmezligi ortaya cikar. Ameliyatla ne kadar cok doku alinirsa o kadar sik tiroid yetmezligi gelisir. Tiroid bezinin tamami ameliyatla cikarilirsa yetmezlik ilk hafta ortaya cikmaya baslar. Bezin bir kismi alinanlarda ilerideki aylarda veya yillarda tiroid hormon azligi ortaya cikabilir.
Onceden Hashimoto hastaligi olan hastalar asiri miktarda iyot alirlarsa, bu fazla iyot, tiroid bezinde hormon yapilmasini onleyerek tiroid bezi yetmezligine neden olur. Goruldugu gibi cok az iyot almak veya cok fazla iyot almak tiroid bezi icin zararlidir.
Bazi ilaclari kullananlarda da tiroid bezi yetmezligi ortaya cikabilir. Cordarone isimli kalp ilaci, psikolojik hastaliliklarin tedavisinde kullanilan lityum ilaci ve hepatit tedavisinde kullanilan interferon ilaci veya interlokin-2 ilacini kullananlarda da tiroid bezi yetmezligi ortaya cikabilir.
Kanser nedeniyle bas ve boyuna yapilan isin tedavisi (radyoterapi) sonrasi hastalarin % 24’unde tiroid bezi yetmezligi ortaya cikar.
Beyinde bulunan hipofiz bezinin hastaliklarinda TSH az salgilandiginda tiroid b
|
|
|
Keywords:
tiroit, guatr, hipotiroidizm, hipotiroid, hashimoto hastaligi, guatr hastaliklari, tiroid yetmezligi, tiroid testi |
|
|
