|
|
|
Seker Dusmesi ve Kilo
Yemek sonralari kan sekeri dusuklugu, yasami cok kotu etkileyen, enerjiyi dusuren, halsizlik, yorgunluk ve bas donmesi yapan, is verimini dusuren ve sizi kizgin, ofkeli, sabirsiz bir hale getiren bir durumdur. Cok sik olmasina ragmen uzerinde pek durulmayan onemli bir hastaliktir. Kilo veremeyen kisilerin cogunda reaktif hipoglisemi vardir.
Gun icinde acikma ataklari oluyor ve sekerli gidalara saldiriyorsaniz; ogleden sonralari bas agrisi varsa; uykudan birkac saat sonra gece yarisi uyaniyor ve zor uyuyabiliyorsaniz; kotu ruyalar goruyor ve devamli bir yorgunluk varsa; ogleden sonra caniniz seker veya kahve icmeyi cok istiyorsa; bas donmeleri varsa; yemek yiyinceye kadar halsizlik ve yemek gecikince kendinizi bitkin hissediyorsaniz; halsizliginiz yemek yiyince duzeliyorsa; yemek gecikince ellerde titreme ve carpinti oluyorsa; cok duygusalsaniz, cabuk sinirleniyor ve kontrolunuzu kaybediyorsaniz; yemek onceleri cok huzursuzsaniz; yemeklerden sonra uyku basiyor ve gun boyu uyukluyorsaniz, bu belirtiler kahvalti oncesi de oluyorsa, kan sekerinizde dusukluk olabilir. Bunun baslica nedeni de dengesiz beslenme, fazla karbonhidratli, nisastali gidalar ve seker yeme, stres ve asiri kafein alimi (kahve, cay, kola) veya ailenizde seker hastaligi olmasidir.
Kilolu kisilerde hipoglisemi ataklari daha fazla gorulurse de, normal kilolu ancak egzersiz yapmayan ve depresyon yasayan kisilerde de kan sekeri dusuklugu olabilir. Bu kisilerin bir kismi psikolog ve psikiyatrlarda depresyon tedavisi gorurler. Kan sekerinde dusme, genellikle sabah saat 11.00 ve ogleden sonra saat 16.00 civarinda daha sik olur. Bu hastalar bu saatlerde biraz daha yorgun olurlar, hafif bas agrisi, depresyon ve derin bir aclik hissederler. Bu nedenle de, bu saatlerde cikolata, kek, pasta, kurabiye yer veya kola icerler. Bu gidalari alan kisinin sikayetlerinde hafif bir duzelme olur. Sabah saat 11.00de olusan kan seker dusuklugunun nedeni sabah kahvaltida yenen sekerli ve nisastali gidalardir. Ogle yemeginde yenen tatli ve nisastali gidalar da ogleden sonra, saat 16.00da kan sekeri dusmesine neden olur. Buna karsilik sabah ve ogleyin proteinli gida alanlarin kan sekerinde pek dusme olmaz. Kan sekeri dusunce yenen sekerli gidalar 30-60 dakika sureyle bir rahatlik saglar, ama daha sonra kan sekeri tekrar duser. Sonunda bu kisiler gun icinde kan sekerinde yukselme ve dusmeler yasar ve bol miktarda seker, cikolata ve buna benzer sekerli gidalar tuketirler. Bu kisiler sabah kalktiklarinda huzursuzdurlar, kavga etmeye ve tartismaya egilimlidirler. Bir seyler yedikten sonra rahatlarlar
Bazi kilolu kisiler ise diyete basladiktan sonra, bas donmesi ve aclik ataklari ortaya ciktigi icin diyeti birakirlar. Bunun nedeni kan sekerinin dusmesidir. Kan sekerinin dusmesini onlemek icin, tam tahil urunleri (tam bugday ekmegi, cavdar gibi), sebze ve meyve yemelidir. Bu kisiler diyet yaparken uc ana ogun uc ara ogun yemek yemelidirler.
Hipoglisemi-seker dusmesi ataklarinin olmasi stres hormonlarini yani adrenalini artirir ve anksiyete, panik atak ve depresyon gibi psikoloji sikintilar ortaya cikar.
Kisaca ozetlersek, kan sekeri dusmelerine tip dilinde hipoglisemi denir ve bu kisilerde su belirtiler ortaya cikar:
Halsizlik, bitkinlik
Psikolojik durumda degisiklik
Sinirlilik
Bas agrisi
Ellerde titreme
Bulanti
Gormede bulaniklik veya cift gorme
Soguk terleme
Carpinti, kalp atimlarini hissetme
El ve ayakta cozulme, ic titremesi ve kas agrilari
Bas donmesi
Soluk ve terli bir gorunum
Ani baslayan bir yorgunluk hissi
Siddetli yorgunluk
Ic ezilmesi ve yeme istegi
Isteksizlik
Anksiyete, depresyon ve kontrolu kaybetme
Allerjiler (astim, saman nezlesi ve ciltte alerjik bulgu egilimi)
Bazi seylerden korkma (fobi)
Uykusuzluk
Sekerli gidalara saldirma
Unutkanlik
Sebepsiz yere aglama
Siddetli kan sekeri dusmelerinde bayilma ve koma
Geceleri uykuda kan sekeri dusuyorsa su belirtiler gorulebilir:
Huzursuz bir sekilde uyanmak
Pijama, gecelik ve yastik kiliflarinin terden islanmasi
Hizli kalp carpintisi ile uyanma
Huzursuzluk ve uykuya dalamama
Sabah bas agrisi ile uyanma
Unutkanlik
Usume ve ellerde sogukluk
Bazen karin agrisi ve kilo alamama da olabilir
Sersem bir sekilde uyanma veya sabah uyanmada zorluk
Bu tur sikayetleri olan kisilerin gece, sabaha karsi 02.00 civarinda kan sekerini olcmek gerekir.
Kan sekeri dustugunde hemen 1-2 kesme seker yenmesi gerekir. Durum bununla duzelmiyorsa, hemen bir acil servise basvurulmali ve serum takilmalidir.
Yukaridaki belirtileri sik sik yasayan kisilerde hipogliseminin nedeni arastirilmalidir.
Hipogliseminin nedenleri sunlar olabilir:
Kanda insulinin yuksek olmasi (insulin direnci)-asiri kilo
Kortizol dusuklugu (bobrek ustu bezinin az calismasi)
Tiroid bezinin az calismasi (hipotiroidi)
Pankreasta insulinoma denen tumor olmasi veya pankreas iltihabi (pankreatit)
Bobrek ve karaciger hastaligi
Beyinde bulunan ve bircok hormon salgilayan Hipofiz bezinin az calismasi
Seker hastaliginin baslangicinda
Mide ameliyati gecirmis olmak
Alinan sekerli gidaya reaksiyon olarak (reaktif hipoglisemi)
Cok alkol almak
Uzun sure stres altinda kalmak
Cok dusuk kalorili diyet yapmak
Kisa zamanda cok kilo vermek
Sekerli gidalari cok yemek
Yetersiz gida alip asiri egzersiz yapmak
Asiri sigara icmek
Kafeinli icecekler (kahve,cay, kola) ve fazla cikolata yemek
Bu nedenlerin arastirilmasi ve nedene uygun tedavi yapilmasi gerekir. Uzun sureli seker yukleme testi (Oral glukoz tolerans testi) (OGTT) teshiste faydali bir yontemdir. Bu testte kisiye once 75 gram glukoz icirilir ve yarim saat, 1 saat, 2 saat, 3 saat sonra kan sekerine bakilir. Alinan bu kanlarda, kan sekerinin 80 mg/dlnin altina inmesi reaktif hipoglisemi oldugunu gosterir. Normal bir kiside OGTT sirasinda seker icildikten yarim saat sonra, kan sekeri 100 mg/dl civarinda, 1 saat sonra 120 mg, 2 saat sonra 140 mg civarinda olur ve 3. ve 4. saatlerde aclik seviyesi olan 80-90 mg/dlye duser. Kan sekeri dusunce mide ve bagirsaklarda ritmik kas kasilmasi baslar ve aclik hissedilir. Anormal aclik hissinde kasilma daha fazla olur ve kramp ve agri yapabilir.
Kan sekeri dusuklugunden kurtulmak icin GI diyeti uygulamak gerekir. Bu kisilere onerilerimiz sunlardir:
Yemekler az ve sik yenmeli, proteinden zengin, ancak dusuk glisemik indeksli karbonhidratlar (kan sekerini yukseltmeyen) yenmelidir
Seker dusmesi ataklari sik oluyorsa, yemek araliklari uc saatten fazla olmamalidir (Gunde 3 ana ogun 3 ara ogun alinmalidir)
Rafine gidalar (beyaz ekmek, patates puresi ve seker gibi) gidalar yenmemelidir
Protein alimi (beyaz et, balik) biraz artirilmalidir
Tam tahil, bakliyat, sebze ve meyveye dayali bir beslenme uygulanmalidir. Ceviz, badem tuketimi artirilmalidir (diger gidalardan az yiyerek)
Kahve, cay, sigara, kola gibi kan sekerini dusuren iceceklerden uzak durmalidir
Yatmadan once hafif bir ara ogun alinmalidir
Sut ve sut urunleri azaltilmalidir
Gunde 6-8 bardak su icilmelidir
Egzersiz yapilmalidir
E vitamini, B6 vitamini ve C vitamini alinmasi, avokado yenmesi kan sekeri dusuklugune faydali olur. Ozellikle B6 vitamini bu konuda cok faydalidir.
Kan krom ve magnezyum duzeylerinde eksiklik varsa, bunlar ilave olarak alinmalidir
|
|
|
Keywords:
zayiflama, diyet, hipoglisemi, seker dusmesi, kilo vermek, acikma ataklari, depresyon, tatli istegi |
|
|
