|
|
|
Obezite Vucudumuzda Asiri Yag Birikmesidir:
‘vucutta sagligi bozacak olcude anormal veya asiri miktarda yag birikmesi’ ne obezite veya sismanlik diyoruz. Erkeklerde normalde vucut agirliginin %15-18’ini, kizlarda ise %20-25’ini yag olusturur. Eger bu yag orani erkeklerde %25’i, kadinlarda ise %30-35’i asarsa artik kiloluyuz demektir.
Fazla kilolulugun tip dilindeki adi ‘obezite’dir. Nedeni tam olarak acikliga kavusturulamamis olmakla beraber, fazla kilolarin olusumunda anne ve babamizdan aldigimiz genetik yuk, yaktigimizdan fazla gida almak ve hareketsizlik onemli rol oynar.
Fazla kilolar her yasta gelisebilir. Diyabetik (seker hastasi) anneden doganlarda fazla kiloluluk riski ve karinda yaglanma fazladir. Fazla kiloluluk cocukluk doneminde ortaya cikabilecegi gibi ileri yaslarda da ortaya cikabilir.
3-10 yas arasinda asiri kilolu olan cocuklarin %50’sinde eriskin donemde asiri kilolu olma riski vardir. Ergenlik caginda asiri kilolu olanlarin ise %70-80’inde ileri yasta asiri kilo gelismektedir. Bu nedenle cocukluk cagindan itibaren fazla kilolarla mucadele etmek gerekir.
Kilomuz Ne Kadar Olmali?
Vucut kitle indeksi, obeziteyi saptamak icin en sik kullanilan olcumdur. Vucut agirliginin (kg olarak) boyun metre cinsinden karesine bolunmesi (m2) ile bulunur (kg/m2). Vucut kitle indeksi vucut yagini kaba bir hesapla tahmin etmeye yarar ve vucut yagini %70 dogrulukta ortaya koyar.
Vucut kitle indeksi (VKI) 24.9 kg/m2’den kucuk ise o kisiye saglikli, 25-29.9 kg/m2 arasinda ise asiri kilolu, 30-34.9 kg/m2 ise hafif fazla kilolu ( EVRE I SISMANLIK), 35-39.9 kg/m2 arasinda ise siddetli fazla kilolu (EVRE II SISMANLIK), 40 ve ustu ise cok siddetli (morbid) obez veya olumcul obez (EVRE III SISMAN) diyoruz.. VKI’i 18.5 kg/m2’den az ise kilo azligi soz konusudur.
Bel Cevresi Neden Onemli?
Fazla kilolu bir kiside kalp hastaligina yakalanma riski, bel cevresi ve VKI’e gore yapilir. Bel cevresi genisledikce kalp hastaligina yakalanma riski artar. Bel cevresi erkekte 102 cm’den kadinda 88 cm’den fazla ise, kalp hastaligina yakalanma riski yuksek demektir. Bel cevresi ne olursa olsun VKI >35 kg/m2 ise yine kalp hastaligi riski yuksektir.
Asiri Kilonun Zararlari
Fazla kiloluluk sadece kisinin fiziksel goruntusunu bozmakla kalmaz ayni zamanda bircok hastaliga neden olur.
Fazla kilonun neden oldugu kalp, tansiyon ve seker hastaligi yasami kisaltan onemli hastaliklardir.
Kadinlarda 18 yasindan, erkeklerde ise 20 yasindan sonra kilo alinmasi seker hastaligi riskini artirmaktadir. Kilo alimi ile hipertansiyon arasinda da kuvvetli bir iliski vardir. Fazla kilolu hastalarin %60’inda hipertansiyon vardir.
Fazla kilolu kisilerde kalp ve damar hastaliklarindan dolayi olum orani fazla kilolu olmayan kisilere gore 4 kat fazladir.
Fazla kilolu hastalarda safra kesesi tasi, safra kesesi iltihabi, karaciger yaglanmasi ve reflu ozofajit denen midedeki asidin yemek borusuna kacmasi hastaligi daha sik gorulur. Safra kesesi tasi, fazla kilolu hastalarda fazla kilolu olmayanlara gore 3 kat daha fazla olusur.
Uykuda nefes durmasi da (apne) fazla kilolularda sik gorulur. Bu hastalarda uyku sirasinda ust solunum yollarindaki tikanma nedeniyle nefes kesilir ve bu nedenle hasta gece uyuyamaz ve gunduz uykulu vaziyette dolasir. Astim ve solunum yolu enfeksiyonlari da fazla kilolularda daha sik gorulur.
Bazi kanserler fazla kilolu kisilerde daha fazla gorulur. Kadinlarda meme, rahim ve safra kesesi kanseri, erkeklerde ise kalinbagirsak, rektum ve prostat kanser sikligi fazladir .
Fazla kilolu kadinlarda adetlerde duzensizlik ve yumurtlamada bozukluklar olur. Bu nedenle cocuk yapma sansi azalir. Yukarida sozunu ettigimiz, yumurtalarda kistlerin ortaya ciktigi polikistik over sendromu fazla kilolu kadinlarda daha sik ortaya cikar. Erkeklerde ise cinsel istekte ve testosteron duzeylerinde azalma gozlenir. Kadinlarda ise kanda erkeklik hormonu olarak bilinen testosteron hormonunda artis ve buna bagli olarak tuylenme gorulebilir.
Fazla kilolu kisilerde ozguvende azalma, asagilik duygusu, sosyal yasamdan uzaklasma, sikinti, anksiyete ve depresyon gibi psikolojik bozukluklar sik gorulur.
Ciltte bakteri veya mantarlarin yol actigi iltihap ve catlamalar, fazla kilolu kisilerde daha fazla olur. Sellulit ve kil koku iltihabi da fazla kilolu kisilerde fazladir.
Fazla kilolu kisilerde, dizlerde ve kalca ekleminde kireclenme, topuk dikeni, gut ve bel agrilari daha sik gorulur.
Fazla kilolu hastalarda, birlikte ortaya cikan seker hastaligi ve tansiyon yuksekligi nedeniyle daha fazla felc gorulur.
Fazla kilolu kadinlarda, gebelik suresince tansiyon yukselmesi, iri bebek dogurma ve dogum sirasinda zorluk daha siktir.
Fazla kilolu kisilerde ameliyatlar daha tehlikeli veya risklidir. Ameliyat sonrasi yara iyilesmesinde gecikme, yara enfeksiyonu, bacak damarlarinda pihtilasma, akcigere pihti atmasi ve zaturre daha sik gorulur.
Varis, bacak toplar damarlarinda kan birikmesi ve odem daha siktir.
|
|
|
Keywords:
zayiflama, kilo, diyet, zayiflamak, kilo vermek, kolay zayiflama, zayiflama merkezi, hizli kilo vermek |
|
|
